Sự kiện undokai, lễ hội trường: Gợi Ý Cho Gia Đình Việt Ở Nhật

Một trong những điều khiến nhiều bố mẹ nước ngoài bất ngờ về nhà trẻ và mẫu giáo ở Nhật là số lượng sự kiện: hội thao, biểu diễn, chuyến đi chơi, lễ hội theo mùa… Có những ngày bố mẹ được mời đến xem con, có những ngày phải chuẩn bị đồ, có những ngày chỉ cần nhớ mặc cho con bộ đồ đúng màu. Bài này giúp bạn biết trước các dịp thường gặp, cách chuẩn bị, và vài điều ứng xử nho nhỏ để bạn và con cùng vui.

1 Các sự kiện thường gặp trong năm

Lịch sự kiện mỗi trường một khác, nhưng nhìn chung bạn sẽ thấy những dịp sau:

• Lễ nhập học (nyuuen-shiki) và lễ tốt nghiệp (sotsuen-shiki): những buổi lễ có bố mẹ tham dự.
• Undokai (hội thao): thường tổ chức vào mùa xuân hoặc mùa thu. Nếu vào mùa thu, cao điểm hay rơi vào các cuối tuần từ cuối tháng 9 đến tháng 10.
• Ensoku (chuyến đi chơi, dã ngoại): thường cần cơm hộp và đồ dùng đi kèm.
• Hatsuhyoukai hoặc oyugikai (biểu diễn): các bé hát, múa, diễn kịch, thường vào mùa đông.
• Lễ hội mùa hè (natsu matsuri), Tanabata, Setsubun, Hinamatsuri: các dịp theo mùa mà trường tổ chức cho bé.
• Sinh nhật (tanjoubi-kai): nhiều trường tổ chức mừng sinh nhật các bé trong tháng.
• Phụ huynh tham quan lớp, họp phụ huynh, gặp riêng cô giáo (mendan): các dịp bố mẹ trao đổi với trường.
• Diễn tập phòng chống thiên tai và an toàn: mà trường tổ chức thường xuyên.

Trong thông báo hằng tháng, nhiều trường đánh dấu những sự kiện mong bố mẹ tham gia hoặc có mặt. Hãy chú ý ký hiệu này để sắp xếp thời gian từ sớm.

2 Undokai (hội thao): chuẩn bị gì?

Undokai là sự kiện lớn nhất của nhiều trường. Các bé chạy đua, múa, chơi trò chơi nhóm, và có cả phần dành cho bố mẹ cùng tham gia. Đây là dịp bạn thấy con lớn lên rất nhiều so với đầu năm.

Những thứ bố mẹ thường mang theo:

• Chương trình (puroguramu): để biết lúc nào con ra sân.
• Thẻ tên hoặc vật nhận diện để vào trường nếu trường yêu cầu.
• Bình nước hoặc nước uống, khăn tay, giấy ăn, túi rác.
• Tấm trải (leisure sheet) nếu trường cho phép ngồi trên đất.
• Mũ, kem chống nắng, quạt nếu trời nắng. Nếu trời lạnh thì thêm áo khoác.
• Điện thoại hoặc máy quay, theo quy định của trường. Một số trường hạn chế đồ như chân máy, ghế, lều.

Về trang phục của bé, trường thường dặn rõ: áo thể thao, màu đội, mũ, giày chạy. Hãy làm theo thông báo. Nếu trời nắng nóng, trường thường có biện pháp phòng say nắng như cho bé nghỉ giữa giờ, uống nước, đội mũ, nhưng bố mẹ cũng nên chú ý bản thân và các thành viên lớn tuổi hoặc nhỏ tuổi trong nhà.

Đừng quá lo về chuyện chuẩn bị “đúng bài”. Phần việc quan trọng nhất của bạn là đến, cổ vũ, và cho con biết bạn tự hào về con, dù con có chạy đầu hay cuối, có bỏ cuộc giữa chừng hay khóc giữa sân.

3 Ứng xử khi xem và chụp ảnh

Một khảo sát nhỏ của một trang tin ở Nhật đã hỏi các bà mẹ về những hành vi của phụ huynh khiến họ khó chịu ở các buổi hội thao, và những điều được nhắc nhiều nhất là việc giữ chỗ, cách quay chụp, cách cổ vũ, xử lý rác và cách ăn uống. Đó không phải thống kê chính thức, nhưng cho thấy đây là những điều nhiều người để ý. Vài gợi ý để bạn thoải mái:

• Giữ chỗ: nhiều trường có quy định riêng về giờ vào và khu vực ngồi. Đừng đến quá sớm hoặc giữ chỗ rộng nếu trường không cho phép. Hãy đọc kỹ thông báo.
• Quay chụp: đừng đứng chắn tầm nhìn người khác, đừng đi vào sân khi không được phép, và nhường chỗ phía trước cho gia đình khác. Nhiều trường dặn không đăng ảnh có mặt các bé khác lên mạng xã hội, hãy tôn trọng.
• Cổ vũ: cổ vũ thật vui, nhưng hãy để ý tiếng ồn và đừng gọi con quá lớn khi các bé đang tập trung.
• Rác: mang rác về hoặc bỏ đúng nơi quy định.
• Ăn uống: làm theo hướng dẫn của trường về chỗ ăn và thức ăn mang vào.

Nếu bạn lỡ làm sai quy tắc nào đó vì chưa biết, đừng quá ngại. Bạn chỉ cần xin lỗi nhẹ nhàng và làm theo hướng dẫn, đa số mọi người sẽ thông cảm.

4 Cơm hộp cho sự kiện và chuyến đi chơi

Một số sự kiện, nhất là chuyến đi chơi (ensoku), yêu cầu bố mẹ chuẩn bị cơm hộp (obento) cho bé. Với hội thao, nhiều trường trước đây cho cả nhà ăn trưa cùng nhau, nhưng ngày nay có nơi cho các bé ăn riêng trong lớp, nên hãy xem thông báo.

Vài gợi ý: nấu chín kỹ và để nguội hẳn trước khi đậy nắp, nhất là vào mùa nóng. Dùng túi giữ lạnh hoặc gói đá nếu cần. Cắt nhỏ vừa miệng cho bé, và chọn món bé quen và thích. Đừng lo cơm hộp có “đẹp” như các bạn khác hay không. Một hộp cơm đơn giản có cơm, một món đạm, một ít rau củ là đủ. Bạn hoàn toàn có thể làm món Việt quen thuộc như cơm với trứng, thịt kho nhạt, rau luộc, miễn là phù hợp với bé và quy định của trường (ví dụ trường có thể dặn tránh một số thực phẩm gây dị ứng hoặc dễ hỏng).

Nếu bé dị ứng thực phẩm hoặc kiêng ăn vì lý do tôn giáo hay sức khoẻ, hãy báo cô giáo từ sớm để cô biết khi có bữa ăn, bánh kẹo hay trò chơi liên quan đến đồ ăn. Một số tài liệu hướng dẫn của Bộ Giáo dục Nhật cũng khuyến khích các trường tôn trọng văn hoá ăn uống của từng gia đình.

5 Lễ hội theo mùa và các dịp văn hoá

Trường thường tổ chức các dịp theo mùa để bé làm quen với văn hoá Nhật: viết điều ước treo lên cây trong Tanabata, ném đậu đuổi “quỷ” trong Setsubun (đầu tháng 2), trang trí búp bê trong Hinamatsuri (3 tháng 3), và lễ hội mùa hè. Đây là những dịp vui, bé không cần biết hết ý nghĩa, chỉ cần tham gia và chơi.

Một vài lưu ý nhỏ: nếu bé dị ứng đậu nành hay các loại hạt, hãy báo cô trước dịp Setsubun và các hoạt động có đồ ăn. Nếu gia đình bạn có lý do tôn giáo hoặc văn hoá khiến bé không tham gia một số hoạt động, hãy trao đổi với cô giáo một cách nhẹ nhàng, nhiều trường sẵn sàng tìm cách điều chỉnh.

Ngược lại, nhiều trường cũng vui khi được biết thêm về văn hoá của các bé. Nếu bạn muốn, bạn có thể hỏi cô xem có dịp nào để chia sẻ về văn hoá Việt, như một cuốn sách tranh, một bài hát, hay Tết Trung thu. Tuỳ trường mà điều này khả thi hay không, nhưng hỏi thì không mất gì.

6 Sắp xếp thời gian và làm quen cộng đồng

Với bố mẹ đi làm, những sự kiện giữa tuần hoặc ban ngày có thể là một thách thức. Hãy xem lịch sự kiện của trường ngay khi nhận được và báo sớm với công ty để xin nghỉ hoặc sắp xếp. Nhiều trường cũng cho phép chỉ một người trong gia đình đến, hoặc ông bà, người thân tham dự thay. Nếu bạn thật sự không thể đến, hãy nói với cô giáo, và cô thường sẽ giúp bé không buồn.

Những sự kiện này cũng là cơ hội tốt để bạn làm quen với các bố mẹ khác. Một câu chào, một lời khen “bé nhà chị chạy giỏi quá”, hoặc cùng ngồi chia nhau miếng bánh là đủ để bắt đầu. Với nhiều gia đình, đó là những mối quen đầu tiên giúp họ bớt cô đơn khi nuôi con xa quê.

Cuối cùng, hãy nhớ rằng bé cần bạn có mặt hơn là cần bạn “hoàn hảo”. Dù bạn nói tiếng Nhật chưa giỏi, dù cơm hộp đơn giản, dù ảnh chụp bị rung tay, điều con nhớ nhất vẫn là bạn đã ở đó và vẫy tay với con.