Có những buổi sáng bạn nhìn quanh nhà và thấy bốn bức tường cùng một em bé đang quấy. Lúc đó một chuyến ra ngoài, dù chỉ đến công viên gần nhà, có thể thay đổi cả ngày. Bài này gom lại những nơi đáng đến trong năm đầu của con, cách đưa bé đi cho an toàn, và vài điều giúp bạn thấy bớt lẻ loi khi nuôi con xa quê.
1 Khi nào bắt đầu đưa bé ra ngoài?
Ở Nhật, người ta thường nói đến “ngaiki-yoku” (外気浴), tức là cho bé làm quen với không khí bên ngoài từng chút một. Trước đây sổ Boshi Techo có khuyến khích tắm nắng, nhưng từ cuối thập niên 1990 nội dung này đã được thay bằng “ngaiki-yoku”, vì lo ngại tia cực tím và làn da mỏng manh của trẻ nhỏ.
Nhiều bác sĩ và tài liệu của các thành phố gợi ý bắt đầu bằng việc bế bé ra ban công hoặc quanh nhà vài phút, rồi đi dạo ngắn khi bé khoảng 1 tháng tuổi, thường sau buổi khám 1 tháng. Hãy đi lúc trời dịu, quan sát bé, và tăng dần thời gian. Nếu bé sinh non, nhẹ cân hoặc có vấn đề sức khoẻ, hãy hỏi bác sĩ trước.
2 Trung tâm hỗ trợ nuôi con, nhà thiếu nhi, thư viện
Đây là những nơi mình muốn bạn biết nhất, vì ở đó bạn vừa có chỗ cho bé chơi, vừa có người để hỏi.
Trung tâm hỗ trợ nuôi con (kosodate shien center). Theo cách gọi chung của nhà nước, đây là “cơ sở hỗ trợ nuôi con tại địa phương”, nơi các cặp bố mẹ và em bé nhỏ tuổi đến chơi, gặp gỡ nhau, xin tư vấn và nhận thông tin về địa phương. Tên gọi mỗi nơi một khác, bạn có thể thấy các từ như kosodate hiroba, oyako fureai room hay tsudoi no hiroba. Nhân viên thường biết rõ các dịch vụ của thành phố, nên đây cũng là nơi tốt để hỏi về dịch vụ sau sinh, ăn dặm, tiêm chủng. Nhiều nơi miễn phí hoặc rất rẻ, và cách tham gia thay đổi tuỳ nơi, có nơi chỉ cần đến, có nơi cần đặt chỗ hoặc ghi danh.
Nhà thiếu nhi (jidokan). Đây là cơ sở dành cho trẻ em nói chung, nhưng nhiều nơi dành riêng một số khung giờ hoặc ngày cho bé nhỏ và bố mẹ, và có chỗ còn tổ chức hoạt động cho bé nhỏ. Bạn nên hỏi lịch trước khi đến.
Thư viện. Nhiều thư viện có góc sách cho bé và các buổi đọc truyện cho trẻ nhỏ. Đây là chỗ mát mẻ, yên tĩnh, rất tiện vào ngày nóng hoặc ngày mưa.
3 Công viên gần nhà và vài lệ thường
Khi bé còn nhỏ xíu, bạn chưa cần đến khu đồ chơi. Một băng ghế dưới bóng cây, một tấm thảm nhỏ để bé nằm, và chút gió mát đã đủ vui rồi. Khi bé biết lẫy, biết ngồi, công viên trở thành nơi bé quan sát thế giới.
Ở Nhật có chuyện hay được gọi vui là “kouen debut” (ra mắt công viên), tức lần đầu bố mẹ đưa con đến công viên và làm quen với các gia đình khác. Bạn đừng lo, đây chỉ là bước làm quen bình thường. Vài lệ thường giúp bạn thoải mái hơn:
- Chào hỏi nhẹ nhàng khi gặp các bố mẹ khác, một câu “konnichiwa” kèm nụ cười là đủ.
- Mang rác về hoặc bỏ đúng nơi quy định, vì nhiều nơi ở Nhật không có thùng rác công cộng.
- Hỏi trước khi cho bé nhà khác ăn bánh hay uống nước của mình, vì có thể bé bị dị ứng.
- Chú ý quy định của từng công viên về giờ giấc, khu vực chơi và việc dắt thú nuôi.
- Giữ trẻ lớn và trẻ nhỏ ở khu vực khác nhau khi có thể, vì trẻ lớn chạy nhảy có thể va vào bé.
4 An toàn khi ra ngoài: nắng, nóng và xe đẩy
Mùa hè ở Nhật có thể rất oi bức, nên đây là phần bạn nên đặc biệt để ý.
Tia cực tím. Theo hướng dẫn của một số thành phố, tia cực tím mạnh từ khoảng tháng 4 đến tháng 9, đặc biệt từ 10 giờ sáng đến 2 giờ chiều, và ngày nhiều mây vẫn cần để ý. Hãy ưu tiên đi sáng sớm hoặc chiều muộn, cho bé đội mũ có vành, mặc quần áo thoáng che nắng, chọn chỗ có bóng râm và hạ mui xe đẩy. Với kem chống nắng cho bé còn nhỏ, bạn nên hỏi bác sĩ nhi vì khuyến nghị thay đổi theo tháng tuổi.
Nóng bức. Em bé dễ bị say nóng (netchuusho) hơn người lớn. Bé nằm trong xe đẩy ở sát mặt đường có thể chịu nhiệt cao hơn bạn đang đứng. Nếu che xe đẩy, đừng phủ kín bằng khăn vì cản không khí lưu thông. Mang theo nước và quan sát bé thường xuyên. Tuyệt đối không bỏ bé lại trong xe ô tô, kể cả vài phút, vì nhiệt độ trong xe tăng rất nhanh.
Mùa lạnh. Ngược lại, vào mùa đông đừng mặc cho bé quá nhiều lớp đến mức nóng và toát mồ hôi. Hãy sờ gáy hoặc lưng bé để xem bé ấm hay nóng, rồi tăng giảm áo cho hợp.
Nếu bé có biểu hiện lờ đờ, da nóng đỏ, không chịu bú, nôn hoặc li bì sau khi ra ngoài lúc trời nóng, hãy đưa vào nơi mát và đi khám ngay.
5 Đi lại, cho bú và thay tã khi ra ngoài
Đi chơi với em bé cần lên kế hoạch hơn một chút. Một cái túi đựng đồ gọn gàng (tã, khăn ướt, quần áo dự phòng, bình sữa hoặc đồ vắt sữa, nước) sẽ cứu bạn nhiều lần.
Nhật có khá nhiều chỗ dành cho gia đình có em bé: phòng cho bú và thay tã ở trung tâm thương mại, siêu thị lớn, ga tàu lớn, và nhiều thành phố có các điểm công cộng được dán biển cho phép bố mẹ dừng lại cho bé bú hoặc thay tã (thường gọi là “akachan no eki”). Hãy xem trang thành phố hoặc ứng dụng của thành phố để tìm điểm gần nhà.
Khi đi tàu điện, hãy ưu tiên giờ không cao điểm, và tìm thang máy ở ga. Nếu dùng xe đẩy trên tàu, nhiều tuyến có khu vực dành cho xe đẩy hoặc xe lăn, và người xung quanh thường rất thông cảm. Nếu đi ô tô, ghế ngồi an toàn cho trẻ em là bắt buộc, như mình đã nhắc ở bài tổng quan.
6 Làm quen với các mẹ khác
Nuôi con xa quê có những buổi chiều thấy mình hơi cô đơn, và điều đó rất bình thường. Những nơi nêu trên, từ trung tâm hỗ trợ nuôi con, nhà thiếu nhi đến công viên, chính là chỗ bạn dễ làm quen nhất. Có thể là một mẹ Nhật cùng ngồi cho con bú, một mẹ nước ngoài cũng đang tập tiếng Nhật, hay một mẹ Việt cùng khu mà bạn chưa biết.
Nếu bạn thấy buồn kéo dài, mệt mỏi, hoặc cảm giác mình không còn thiết gì nữa, hãy nói với bác sĩ, nữ hộ sinh hoặc hokenshi. Họ sẵn lòng lắng nghe, và đó cũng là việc bình thường của họ.
