Trong tâm trí nhiều gia đình Nhật, THCS gắn liền với bukatsu (部活動): những buổi tập sau giờ học, những buổi sáng cuối tuần dậy sớm, bộ đồng phục đầy mồ hôi. Với gia đình Việt, đó có thể là điều lạ lẫm, thậm chí khó hình dung. Và tin mới là chính hệ thống bukatsu cũng đang thay đổi. Bài này giúp bạn nắm ý chính để quyết định cùng con.
1 Bukatsu là gì?
Bukatsu là các câu lạc bộ thể thao và văn hoá do trường tổ chức, hoạt động ngoài giờ học. Học sinh chọn một câu lạc bộ, tham gia các buổi tập thường xuyên vào ngày thường và thường là cả cuối tuần, rồi tham gia các giải đấu hoặc buổi trình diễn. Nhiều học sinh coi đó là phần quan trọng của đời sống THCS.
Điều cần biết: mức độ tập luyện, lịch tập và văn hoá của từng câu lạc bộ khác nhau rất nhiều theo trường và theo môn.
2 Hệ thống đang thay đổi
Trong những năm gần đây, do số học sinh giảm và gánh nặng công việc của giáo viên, Bộ Giáo dục và các địa phương đang chuyển dần hoạt động câu lạc bộ ra khỏi trường. Theo các thông báo của thành phố, giai đoạn 2023–2025 là thời kỳ thúc đẩy, và từ năm tài chính 2026, nhà nước đẩy mạnh việc chuyển hoạt động của ngày nghỉ sang câu lạc bộ cộng đồng (地域クラブ活動), còn hoạt động ngày thường sẽ tiếp tục được cải cách trong những năm tới.
Điều đó nghĩa là con bạn có thể gặp các tình huống khác nhau tuỳ nơi sống: có nơi vẫn là bukatsu như truyền thống, có nơi hoạt động ngày nghỉ đã chuyển sang câu lạc bộ cộng đồng, có nơi chỉ mới thí điểm ở một vài môn.
3 Bukatsu và câu lạc bộ cộng đồng khác nhau thế nào?
Theo tài liệu của một thành phố, hai mô hình này khác nhau ở những điểm chính sau:
- Đơn vị tổ chức: bukatsu do trường tổ chức; câu lạc bộ cộng đồng do các tổ chức trong khu vực điều hành.
- Người hướng dẫn: bukatsu do giáo viên hoặc người hướng dẫn của trường; câu lạc bộ cộng đồng do người hướng dẫn trong cộng đồng, và giáo viên nếu có nguyện vọng.
- Đối tượng tham gia: bukatsu dành cho học sinh cùng trường; câu lạc bộ cộng đồng có thể nhận học sinh từ nhiều trường.
- Chi phí: bukatsu thu khoản đóng góp của trường; câu lạc bộ cộng đồng thu hội phí riêng.
- Bảo hiểm: hai mô hình thường dùng hai loại bảo hiểm khác nhau.
Đừng ngại hỏi rõ: con sẽ tập ở đâu, ai hướng dẫn, đóng khoản gì, và bảo hiểm tai nạn là gì. Đây là thông tin bố mẹ nào cũng nên biết trước khi cho con tham gia.
4 Chọn câu lạc bộ cùng con
Hãy để con là người quyết định, còn bố mẹ giúp con nhìn đủ các mặt: thời gian tập, đi lại, sức khoẻ, bạn bè, và việc học. Một vài câu hỏi nên đặt ra trước khi đăng ký:
- Câu lạc bộ tập mấy buổi một tuần và kết thúc lúc mấy giờ?
- Cuối tuần có tập không? Có thể nghỉ khi gia đình có việc không?
- Cần chuẩn bị dụng cụ, trang phục gì và chi phí đại khái ra sao?
- Nếu con không hợp, có thể đổi câu lạc bộ không? Có trường cho đổi câu lạc bộ hằng năm, nhưng không phải nơi nào cũng vậy.
- Có hỗ trợ cho học sinh còn yếu tiếng Nhật không?
Nếu con còn ngại tiếng Nhật, bạn cũng có thể xin cho con tham quan hoặc tập thử trước. Sinh hoạt câu lạc bộ là cách rất tốt để con kết bạn.
5 Bố mẹ cần hỗ trợ gì?
Ngoài việc chuẩn bị đồ, bạn cần lưu ý đến lịch: ngày tập, ngày thi đấu, giờ đưa đón nếu sinh hoạt vào buổi tối hoặc cuối tuần. Bạn nên đọc kỹ các tờ thông báo của câu lạc bộ, và nếu không hiểu hãy hỏi giáo viên phụ trách hoặc phụ huynh khác.
Cuối cùng, hãy để ý sức khoẻ của con: ngủ đủ, ăn đủ và không quá tải khi vừa tập vừa học. Nếu bạn thấy con mệt kéo dài, hãy nói chuyện với con và với giáo viên phụ trách.
