Phân biệt Hoikuen & Youchien Khi Nuôi Con Ở Nhật: Cha Mẹ Việt Cần Biết Gì?

Hoikuen, youchien, kodomo-en… nghe vài từ này là nhiều bố mẹ Việt thấy rối. Tên gọi thì na ná nhau, nhưng cách đăng ký, giờ giấc và điều kiện lại khác nhau khá nhiều. Bài này giúp bạn phân biệt ba loại trường phổ biến nhất, để biết nhà mình hợp loại nào trước khi bắt tay vào chuẩn bị hồ sơ.

1 Nhìn nhanh: ba loại trường

Cách nhớ đơn giản nhất: hoikuen là nơi giữ trẻ khi bố mẹ không thể ở nhà chăm con, youchien là trường học dành cho trẻ mầm non, còn kodomo-en kết hợp cả hai. Tóm tắt các điểm chính:

• Hoikuen (保育園): nhận trẻ từ rất nhỏ (thường từ 0 tuổi, tuỳ nơi) đến trước khi vào tiểu học. Cần được thành phố công nhận “nhu cầu giữ trẻ”. Đăng ký qua yakusho.
• Youchien (幼稚園): nhận trẻ từ 3 tuổi (có nơi nhận từ khi bé vừa tròn 3 tuổi trong năm). Bố mẹ không nhất thiết phải đi làm. Thường đăng ký trực tiếp với trường.
• Kodomo-en (認定こども園): vừa dạy vừa giữ trẻ. Tuỳ cách đăng ký mà bé được dùng theo kiểu “giáo dục” hoặc “giữ trẻ”.

Một điều hay bị nhầm: lớp của bé được tính theo tuổi của bé vào ngày 1 tháng 4 của năm học, nên bé sinh cuối năm vẫn có thể học chung lớp với những bạn lớn hơn mình vài tháng.

2 Hoikuen (nhà trẻ)

Hoikuen là cơ sở phúc lợi dành cho những gia đình cần gửi con vì bố mẹ đi làm hoặc có những lý do khác được công nhận. Theo hướng dẫn của các thành phố, các lý do được xét thường gồm đi làm, mang thai và sinh nở, bệnh tật hoặc khuyết tật của bố mẹ, chăm sóc người thân, đi học hay đào tạo nghề, đang tìm việc, và một số hoàn cảnh khác.

Giờ giữ trẻ của hoikuen khá dài. Tuỳ cách thành phố phân loại, bé có thể được giữ tối đa khoảng 11 giờ mỗi ngày (loại “tiêu chuẩn”, thường cho bố mẹ làm toàn thời gian) hoặc khoảng 8 giờ (loại “ngắn”, thường cho bố mẹ làm bán thời gian), và nhiều nơi có thêm giờ giữ trẻ kéo dài. Hoikuen thường không nghỉ dài như mẫu giáo, và thường có bữa ăn do trường nấu.

Cần nhớ rằng hoikuen dựa trên việc “gia đình chưa thể tự giữ con”. Nếu hoàn cảnh thay đổi và điều kiện đó không còn (ví dụ bạn nghỉ việc và không đi tìm việc), bé có thể phải rời trường, hoặc nếu từ 3 tuổi trở lên thì chuyển sang mẫu giáo. Hãy hỏi thành phố kỹ khi hoàn cảnh gia đình có biến động.

3 Youchien (mẫu giáo)

Youchien là một “trường học” theo đúng nghĩa, dành cho trẻ mầm non, với chương trình giáo dục chung. Trẻ thường vào học từ 3 tuổi (nhiều nơi nhận cả bé vừa tròn 3 tuổi giữa năm, gọi là “man-3-sai”). Giờ học tiêu chuẩn khoảng 4 giờ mỗi ngày, nhiều trường học từ khoảng 9 giờ đến 2 giờ chiều, và trường có các kỳ nghỉ dài vào mùa xuân, hè, đông như trường học khác.

Nếu bố mẹ đi làm, một số trường có dịch vụ giữ trẻ sau giờ học gọi là “azukari hoiku” để kéo dài đến chiều muộn. Nhưng thời gian và điều kiện khác nhau tuỳ trường, và bạn cần hỏi kỹ. Bữa trưa cũng tuỳ trường: có nơi có bữa ăn của trường, có nơi bố mẹ làm cơm hộp.

Điểm khác biệt quan trọng: bố mẹ không nhất thiết phải đi làm để cho con vào mẫu giáo, và thường bạn nộp đơn trực tiếp với trường chứ không phải qua yakusho. Nhiều trường mẫu giáo cũng có đồng phục, và hoạt động phụ huynh (ví dụ họp, sự kiện) có thể nhiều hơn.

4 Kodomo-en (cơ sở kết hợp)

Kodomo-en là cơ sở mang cả hai chức năng: vừa giáo dục như mẫu giáo, vừa giữ trẻ như nhà trẻ. Tuỳ loại, cơ sở có thể ghi nhận bé theo hai kiểu: “giáo dục” (giống mẫu giáo, từ 3 tuổi) hoặc “giữ trẻ” (giống hoikuen, từ 0 tuổi, cần công nhận nhu cầu giữ trẻ). Cách đăng ký và giờ gửi con vì vậy cũng khác nhau theo kiểu bạn chọn.

Ưu điểm hay được nhắc đến là tính linh hoạt: nếu bé đang học theo kiểu giữ trẻ nhưng sau này gia đình không còn cần nữa, bé có thể tiếp tục học theo kiểu giáo dục mà không phải chuyển trường. Nhưng nếu muốn chuyển từ kiểu giáo dục sang kiểu giữ trẻ, bạn thường phải làm thủ tục lại với yakusho. Cũng cần hỏi kỹ xem trường nhận bé ở độ tuổi nào, vì mỗi nơi một khác.

5 Trẻ dưới 3 tuổi và các loại cơ sở khác

Với bé dưới 3 tuổi, lựa chọn thường là hoikuen, kodomo-en (kiểu giữ trẻ) hoặc các cơ sở giữ trẻ quy mô nhỏ (shoukibo hoiku, thường nhận bé từ 0 đến 2 tuổi với số trẻ ít). Mẫu giáo thường chỉ nhận từ 3 tuổi, nên ở tuổi nhỏ hơn bạn chủ yếu sẽ chọn trong nhóm trên.

Ngoài ra còn có các cơ sở không được cấp phép theo tiêu chuẩn của nhà nước (ninka-gai hoiku). Một số nơi chất lượng tốt và linh hoạt, nhưng chế độ hỗ trợ và miễn phí có thể khác. Với các cơ sở này, việc được miễn phí thường cần có xác nhận nhu cầu giữ trẻ từ thành phố, nên bạn hãy hỏi trước khi quyết định.

6 Chọn thế nào cho phù hợp gia đình mình?

Không có loại nào “tốt nhất” cho mọi nhà. Hãy trả lời vài câu hỏi để thu hẹp lựa chọn:

• Bố mẹ đi làm và cần giữ con bao nhiêu giờ? Nếu cả hai làm toàn thời gian, hoikuen hoặc kodomo-en thường phù hợp hơn.
• Bé bao nhiêu tuổi? Dưới 3 tuổi thì hầu như phải chọn hoikuen hoặc cơ sở giữ trẻ.
• Gia đình muốn môi trường thế nào? Có gia đình muốn chương trình học bài bản, có gia đình muốn không khí thoải mái, có nơi chú trọng hoạt động ngoài trời hay nghệ thuật.
• Khả năng tham gia hoạt động của trường? Mẫu giáo thường có nhiều việc cho phụ huynh hơn.
• Gần nhà hay gần chỗ làm? Đưa đón hằng ngày là việc rất tốn công, nên hãy tính đến quãng đường.
• Hỗ trợ ngôn ngữ cho gia đình nước ngoài: hãy hỏi trường về cách trao đổi với phụ huynh chưa giỏi tiếng Nhật.

Khi đã có vài lựa chọn, hãy đi tham quan trường (kengaku). Quan sát cách cô giáo nói chuyện với trẻ, không khí lớp học, và đặt câu hỏi. Đây là cách tốt nhất để biết nơi nào hợp với con bạn, hơn bất kỳ bảng so sánh nào.