THCS là những năm con vừa lớn lên, vừa học nhiều hơn, vừa có bạn bè quan trọng hơn bao giờ hết. Với con của gia đình Việt, thêm một lớp nữa: học bằng tiếng Nhật, nói với bố mẹ bằng tiếng Việt, và đôi khi cảm thấy mình “khác”. Bài này không có công thức hoàn hảo. Đây chỉ là vài gợi ý để cả nhà giữ được nhịp sống cân bằng.
1 Thấy con đang ở nhịp nào?
Khi con vào THCS, lịch trình thường dày lên: học, câu lạc bộ, bài tập, có thể thêm juku. Hãy thử vẽ lịch một tuần của con ra giấy cùng con. Bạn sẽ thấy rõ chỗ nào còn trống, chỗ nào quá dày.
Một câu hỏi hữu ích: “Tuần này con thấy việc nào nhẹ nhất, việc nào nặng nhất?” Đôi khi con cần giảm một thứ, không phải cố hơn.
2 Giấc ngủ, bữa ăn và thời gian nghỉ
Học nhiều, tập nhiều, nhưng ngủ ít sẽ khiến mọi thứ kém hiệu quả. Hãy giữ giờ ngủ đều đặn càng nhiều càng tốt, nhất là vào những ngày thi hay tuần có nhiều hoạt động.
- Giữ vài bữa cơm chung trong tuần, dù chỉ ngắn;
- Chừa ít nhất một khoảng thời gian trong tuần không có lịch gì cả;
- Hạn chế để màn hình kéo con thức khuya;
- Nếu con nói mệt, hãy nghe trước khi góp ý.
3 Tuổi dậy thì và chuyện trò trong nhà
Ở tuổi này, nhiều con muốn riêng tư hơn và bớt kể chuyện với bố mẹ. Bạn có thể thấy con trả lời cộc lốc, hoặc chuyển sang tiếng Nhật khi nói chuyện trong nhà. Điều đó khá thường gặp và không có nghĩa là con xa cách bạn.
Một vài cách giữ kết nối nhẹ nhàng: hỏi những câu cụ thể thay vì “hôm nay thế nào” (“tiết nào con thích nhất?”), tìm một khoảnh khắc ít áp lực (đi dạo, ăn cùng nhau), và đừng ép con nói bằng tiếng Việt nếu con đang mệt. Việc giữ tiếng Việt là một hành trình dài, và quan hệ trong nhà quan trọng hơn thế.
4 Bạn bè, trường lớp và khi con gặp khó
Bạn bè trở thành trung tâm của đời sống THCS. Nếu con bị cô lập, trêu chọc hay bắt nạt, nhiều bé không nói với bố mẹ ngay. Hãy để ý khi con thay đổi rõ rệt: ngại đi học, ít nói hơn, ăn ngủ khác thường, hay hay nói đau bụng trước khi đến trường.
Khi nhận thấy dấu hiệu, bạn có thể làm những bước sau:
- Nói chuyện với con trong không khí an toàn, nghe nhiều hơn nói;
- Liên hệ giáo viên chủ nhiệm; nhiều trường còn có nhân viên tư vấn học đường, hãy hỏi trường;
- Giữ lại những gì con kể và các tin nhắn có liên quan nếu cần trao đổi với trường.
Nếu bạn hoặc con cần người lắng nghe vào lúc không có ai ở bên, có thể gọi 24時間子供SOSダイヤル (0120-0-78310), đường dây miễn phí, hoạt động suốt 24 giờ, trẻ em và phụ huynh đều gọi được, và sẽ kết nối đến cơ quan tư vấn của sở giáo dục nơi bạn gọi. Một số điện thoại dùng dịch vụ IP có thể không kết nối được. Ngoài ra còn có よりそいホットライン (0120-279-338), hoạt động 24 giờ và có thể chọn hướng dẫn bằng ngoại ngữ.
5 Cảm giác ‘mình khác bạn’
Có những con hào hứng về gốc Việt của mình, nhưng cũng có con ngại vì món ăn mang theo, cái tên, hay tiếng Việt trong nhà. Cả hai cảm xúc đều bình thường. Bạn không cần thuyết phục con hãnh diện, chỉ cần để con thấy ở nhà là nơi con được là chính mình.
Nếu con kể về một chuyện khiến con thấy bị đối xử khác đi, hãy lắng nghe trước khi vội giải thích hoặc an ủi. Sau đó cùng con xem có cần nói chuyện với trường không.
6 Còn bố mẹ thì sao?
Bố mẹ cũng đang xoay xở: công việc, tiếng Nhật, những tờ giấy khó hiểu. Giữ sức cho chính mình không phải ích kỷ. Một người lớn đủ nghỉ ngơi sẽ lắng nghe con kiên nhẫn hơn. Hãy tìm một người bạn, một nhóm phụ huynh Việt, hay một người thân để chia sẻ, đừng gồng gánh một mình.