Con mới vào lớp 1 mà đã nghe bạn bè xôn xao chuyện “cho con đi học thêm”. Là bố mẹ Việt ở Nhật, bạn có thể thấy hoang mang: học thêm để làm gì, loại hình nào hợp với con, và nhỡ ký hợp đồng rồi muốn nghỉ thì sao? Bài này không nói bạn nên hay không nên cho con học thêm. Mục tiêu là giúp bạn có một bộ câu hỏi rõ ràng để tự chọn, và biết những điều cần đọc kỹ trước khi ký.
1 Trước hết: mình muốn học thêm để làm gì?
Lý do phổ biến của gia đình có con học tiểu học ở Nhật thường rơi vào bốn nhóm: giúp con theo kịp bài trên lớp, luyện tiếng Nhật, giữ thói quen tự học, hoặc đơn giản là có chỗ an toàn cho con sau giờ học khi bố mẹ còn đi làm. Mỗi mục tiêu dẫn đến một lựa chọn khác nhau.
Bạn không cần quyết định ngay từ lớp 1. Ở tuổi này, điều quan trọng nhất vẫn là con có ngủ đủ, còn hứng thú với trường lớp và còn sức để chơi. Nếu con đang quen dần với trường mới, đôi khi chỉ cần chờ thêm vài tháng rồi quan sát.
2 Các hình thức học thêm thường gặp
- Lớp học nhóm (juku): học theo nhóm nhỏ hoặc lớp đông, thường có giáo trình riêng và lịch cố định.
- Luyện tập theo phiếu bài (kiểu tự học có người hướng dẫn): con làm bài theo trình độ của mình, đến lớp vài buổi mỗi tuần.
- Kèm 1-1 hoặc gia sư: giáo viên dạy riêng tại trung tâm hoặc tận nhà, linh hoạt hơn nhưng phụ thuộc nhiều vào người dạy.
- Học online: tiện về thời gian và đi lại, nhưng cần người lớn sắp xếp và theo dõi con.
- Lớp hỗ trợ học tập của địa phương hoặc tổ chức phi lợi nhuận: nhiều nơi có lớp hỗ trợ cho trẻ em có gốc nước ngoài, thường miễn phí hoặc chi phí thấp. Hãy hỏi yakusho hoặc hiệp hội giao lưu quốc tế nơi bạn ở.
Mỗi hình thức có ưu nhược điểm, và không có lựa chọn nào “đúng” cho mọi gia đình. Điều quan trọng là hợp với tính cách, lịch sinh hoạt và ngân sách của nhà mình.
3 Những câu hỏi nên hỏi khi tham quan và học thử
Hầu hết nơi dạy đều có buổi học thử hoặc tham quan. Đây là lúc bạn nên hỏi thật cụ thể:
- Nếu con còn đang học tiếng Nhật, thầy cô có hỗ trợ không, tài liệu có chú âm furigana không?
- Một nhóm có bao nhiêu trẻ, thầy cô theo sát được từng em đến mức nào?
- Con đi lại thế nào, có an toàn khi tan học buổi tối không?
- Kết quả và tiến độ của con được báo cho phụ huynh bằng cách nào, bao lâu một lần?
- Có yêu cầu mua thêm giáo trình hay dụng cụ không, và những khoản đó được tính ra sao?
- Điều kiện nghỉ học, tạm nghỉ và rút khỏi lớp là gì?
Sau buổi học thử, hãy hỏi con cảm nhận thế nào. Nếu con thật sự không thích, đó là một thông tin quý hơn mọi lời giới thiệu.
4 Đọc kỹ hợp đồng trước khi ký
Đây là phần nhiều phụ huynh bỏ qua vì tâm lý “chỉ là lớp học thêm của con”. Trên thực tế, các trung tâm tư vấn tiêu dùng ở Nhật thường xuyên nhận phản ánh về hợp đồng học thêm, nhất là chuyện nghỉ giữa chừng. Một vài tình huống hay gặp: đã đóng tiền khoá ngắn mà không đến học được buổi nào nhưng không được hoàn lại, hoặc nghỉ học bị tính thêm tháng sau vì không báo trước đúng thời hạn trong nội quy.
Theo hướng dẫn của trung tâm tiêu dùng, một số hợp đồng học thêm dài hạn có thể được xếp vào nhóm dịch vụ liên tục đặc định. Khi đó, bạn có thể huỷ trong vòng 8 ngày kể từ ngày nhận giấy hợp đồng (クーリング・オフ) và có quy định về việc huỷ giữa chừng. Điều kiện áp dụng gồm thời hạn hợp đồng và tổng số tiền; học theo tháng hoặc khoá ngắn thường không thuộc diện này.
Một vài thói quen tốt: đọc kỹ nội quy về học phí, thời hạn xin nghỉ và hoàn tiền; chụp lại giấy tờ; không ký ngay tại chỗ nếu còn băn khoăn; và nếu thấy ngôn ngữ khó, nhờ người hiểu tiếng Nhật đọc cùng. Hỏi lại cho chắc luôn tốt hơn là hối hận về sau.
5 Học thêm không thay thế được việc ở nhà
Dù chọn hình thức nào, phần quan trọng nhất vẫn nằm ở nhà: bố mẹ đọc sách cùng con, trò chuyện bằng tiếng Việt, và hỏi con hôm nay ở trường có gì vui. Một lớp học thêm có thể giúp con vững bài trên lớp, nhưng nó không thay được sự gắn kết và tiếng mẹ đẻ trong gia đình.
Nếu bạn đang cân nhắc cân bằng giữa tiếng Nhật và tiếng Việt, bài viết về song ngữ cho trẻ nhỏ có thể là điểm khởi đầu nhẹ nhàng.
6 Giữ nhịp cho con
Lớp 1 là năm con mệt vì mọi thứ đều mới. Nếu bạn thêm vài lớp học thêm vào lịch, hãy bắt đầu từ ít rồi tăng dần, và chừa ít nhất vài buổi chiều cho con chơi tự do. Khi lịch quá kín, con sẽ nhanh chán và khó ngủ đủ. Hãy xem lại lịch của con mỗi học kỳ và sẵn sàng giảm bớt nếu cần.
