Khi con đã quen nhà trẻ hoặc mẫu giáo, bạn sẽ bắt đầu nghe các bố mẹ khác nói chuyện về “naraigoto”, tức các lớp ngoài giờ: bơi, piano, thể dục, tiếng Anh… Có lúc bạn tự hỏi liệu mình có đang để con “thua bạn kém bè” không. Bài này không khuyên bạn nên hay không nên cho con đi học thêm, mà giúp bạn cân nhắc xem lớp nào, khi nào, và dùng như thế nào để thật sự có ích cho cả nhà.
1 Bé 3–6 tuổi có “cần” lớp năng khiếu không?
Câu trả lời trung thực là: không bắt buộc. Ở tuổi mầm non, bé đã học rất nhiều ở nhà trẻ hoặc mẫu giáo: cách chơi cùng bạn, nghe cô, tự mặc đồ, ăn, cất đồ. Thời gian ở nhà cùng bố mẹ, chơi tự do và ngủ đủ vẫn quan trọng hơn bất kỳ lớp nào.
Một số khảo sát phụ huynh ở Nhật (do các công ty và trang thông tin tư nhân thực hiện, không phải thống kê chính thức) cho thấy phần lớn trẻ bắt đầu đi học thêm quanh 3 đến 6 tuổi, nhưng ở tuổi 4–5 vẫn chỉ là một phần, và đến 6 tuổi mới khoảng một nửa. Các gia đình cũng thường chỉ cho con học một hoặc hai lớp. Lý do phổ biến nhất để bắt đầu là “con muốn học”. Vì vậy bạn không cần cảm thấy mình “chậm” nếu con chưa đi học lớp nào.
Thay vì hỏi “lớp nào tốt nhất?”, hãy hỏi “mình muốn lớp này mang lại điều gì?”. Có thể là vận động cho khoẻ, làm quen một kỹ năng bé hứng thú, hoặc đơn giản là có thêm bạn và một buổi vui mỗi tuần. Khi mục tiêu rõ, bạn sẽ chọn dễ hơn và ít bị cuốn theo xu hướng.
2 Những loại lớp phổ biến
Theo các khảo sát phụ huynh nói trên, bơi lội thường đứng đầu danh sách, theo sau là thể dục, bóng đá và các môn thể thao khác, tiếng Anh và piano. Dưới đây là cách nhìn nhanh về từng nhóm:
- Bơi lội: nhiều gia đình chọn vì đây là kỹ năng an toàn và rèn sức khoẻ. Có nơi nhận bé từ rất nhỏ. Hãy hỏi về nước ấm, tỉ lệ giáo viên trên số trẻ, và cách xử lý khi bé sợ nước.
- Thể dục, vận động, bóng đá, võ: giúp bé vận động, học cách tuân theo luật và chơi nhóm. Hãy để ý không khí lớp có vui không hay quá căng thẳng.
- Âm nhạc (piano, hát, nhạc cụ): hợp với bé thích âm nhạc. Một số lớp dạng chơi, một số lớp dạy kỹ thuật bài bản, hãy hỏi trước.
- Tiếng Anh: rất phổ biến, nhưng với gia đình Việt đã có hai ngôn ngữ cần nuôi dưỡng thì không cần vội. Bạn có thể xem lại phân tích trong bài về lớp Eigo/Rhythm.
- Mỹ thuật, thủ công, khoa học, lập trình: phù hợp nếu bé thích sáng tạo, tìm hiểu.
- Các lớp thiên về học: như bàn tính (soroban), Kumon, chữ viết. Ở tuổi mầm non, bé chưa cần học nặng, hãy chọn lớp bé thấy vui.
3 Lớp ngay tại trường và lớp bên ngoài
Một lựa chọn bạn nên biết: nhiều trường mẫu giáo có lớp ngoài giờ ngay tại trường, ví dụ các lớp tiếng Anh, thể dục, khoa học, lập trình, mở vào một số ngày sau giờ học chính. Cô giáo hoặc trường thường có bảng thông tin về lớp, giờ học, phí hằng tháng và số học sinh.
Ưu điểm lớn là bé không phải di chuyển, bố mẹ đỡ tốn công đưa đón, và bé học cùng bạn quen. Nhược điểm là lựa chọn bị giới hạn theo những gì trường có, và một số lớp có chỉ tiêu. Còn các lớp bên ngoài thì có nhiều lựa chọn hơn, nhưng cần tính đến quãng đường, thời gian và việc đưa đón. Hãy hỏi trường xem có lớp nào không, vì đôi khi thông tin này không được nói rõ.
4 Chi phí và quy định cần hỏi trước
Học phí hằng tháng chỉ là một phần. Trước khi đăng ký, hãy hỏi rõ tổng chi phí gồm:
- Phí nhập học: có phải đóng một lần không.
- Phí giáo trình, vật dụng: đồ bơi, giày, đàn, đồng phục, dụng cụ…
- Phí sự kiện: buổi biểu diễn, kiểm tra cấp bậc, trại hè…
- Quy định nghỉ học và học bù: bé nhỏ hay ốm, nên cần biết lớp có cho học bù hay không.
- Quy định huỷ lớp: thường phải báo trước một khoảng thời gian, nếu quên có thể bị tính thêm một tháng.
Về quyền của người tiêu dùng và việc huỷ hợp đồng, mình đã nói kỹ hơn trong bài về lớp Eigo/Rhythm, nhất là lưu ý rằng nhiều lớp thu học phí theo tháng không thuộc nhóm hợp đồng được cooling-off. Bạn cũng có thể gọi đường dây tư vấn tiêu dùng 188 nếu gặp rắc rối.
5 Cân bằng lịch và sức khoẻ của bé
Bé mầm non đã có một ngày dài ở trường. Nếu sau đó lại tiếp tục đi học hết lớp này đến lớp khác, bé có thể mệt, cáu gắt, ăn ngủ kém. Vài gợi ý nhỏ:
- Bắt đầu với một lớp và quan sát vài tuần xem bé phản ứng thế nào.
- Chọn giờ không trùng giờ ngủ và giờ ăn của bé.
- Để dành ít nhất vài ngày trong tuần không có lịch học để bé chơi tự do.
- Nếu bé có vấn đề sức khoẻ như dị ứng, da nhạy cảm (với bơi lội), hen, hãy báo cho giáo viên trước.
- Cho bé quyền nói “con không thích” và lắng nghe lý do. Đôi khi chỉ cần đổi lớp hoặc đổi giáo viên.
Nếu sau vài tháng bé vẫn không vui, bạn hoàn toàn có thể dừng. Học phí đã đóng không nên trở thành lý do để ép con ở lại một nơi bé không thích.
6 Những băn khoăn của gia đình Việt
Dưới đây là vài điều nhiều bố mẹ Việt thường đắn đo, mình tổng hợp theo tình huống chung chứ không phải chuyện của một gia đình cụ thể nào.
Ngôn ngữ trong lớp. Hầu hết các lớp dạy bằng tiếng Nhật, và giáo viên có thể giải thích bằng cử chỉ, mẫu hình. Bé thường theo kịp khá nhanh. Điều đáng lo hơn là việc bạn có hiểu thông báo, tin nhắn của lớp hay không. Hãy hỏi lớp cách trao đổi, nhờ giáo viên viết ngắn gọn hoặc dùng ứng dụng dịch.
Sự tham gia của bố mẹ. Một số lớp yêu cầu phụ huynh ở lại xem, đưa đón đúng giờ, hoặc tham gia các sự kiện. Hãy hỏi trước để tính thời gian cho phù hợp.
Tiếng Việt thì sao? Khi con đi học nhiều bằng tiếng Nhật, đôi khi tiếng Việt bị “lấn” mất. Nếu bạn muốn giữ tiếng Việt, hãy dành thời gian ở nhà để đọc sách, trò chuyện, gọi video cho ông bà, và nếu có thì tìm lớp tiếng Việt cuối tuần do cộng đồng tổ chức. Lớp tiếng Việt cũng là một “naraigoto” đáng được cân nhắc, và bé còn có bạn nói cùng tiếng.
So sánh với bạn bè. Đừng để danh sách lớp của người khác làm bạn lo lắng. Một đứa bé được ngủ đủ, ăn ngon, chơi vui và cảm thấy được yêu thương đã có nền tảng rất tốt.
