Khi bé đã biết đi, biết chạy, và bắt đầu chỉ tay vào mọi thứ, những chuyến đi công viên và thư viện trở thành phần vui nhất trong tuần. Nhưng đây cũng là lúc bố mẹ phải để mắt nhiều nhất, vì bé tò mò và chưa biết nguy hiểm. Bài này nói về cách đưa bé 1–3 tuổi đến công viên một cách an toàn, cách dùng thư viện cho cả nhà, và những mẹo nhỏ để bạn dễ làm quen với cộng đồng xung quanh.
1 Công viên khi bé biết đi: chọn chỗ chơi hợp tuổi
Khi bé còn nằm trong xe đẩy, bạn chỉ cần một băng ghế và bóng râm. Còn khi bé biết đi và chạy, công viên thành “sân tập” cho cả cơ thể. Nhưng không phải thiết bị nào trong công viên cũng hợp với bé 1–3 tuổi. Hãy tìm công viên có khu dành cho trẻ nhỏ, với thiết bị thấp, bậc thang nhỏ, cát hoặc nền mềm, và ít trẻ lớn chạy nhảy.
Nhiều công viên và cơ sở vui chơi ghi độ tuổi đối tượng của từng thiết bị. Theo hướng dẫn của một số thành phố, những thiết bị đó được làm theo tiêu chuẩn an toàn dựa trên thể hình của trẻ ở độ tuổi được ghi, nên bạn hãy chọn những thiết bị phù hợp với bé. Thiết bị dành cho trẻ lớn thường cao hơn, dốc hơn và khoảng cách giữa các bậc xa hơn so với sức bé nhỏ.
Bạn cũng có thể thay đổi cách chơi cho bé: tập bước lên xuống bậc nhỏ, đẩy xe đồ chơi, chơi cát, ném bóng, hoặc đơn giản là đi bộ trên cỏ. Bé 1–3 tuổi không cần “chơi đúng cách”, chỉ cần được vận động và khám phá.
2 Những điều cần nhớ để bé chơi an toàn
Cơ quan Người tiêu dùng Nhật Bản (Shouhishachou) nhiều lần nhắc về tai nạn ở thiết bị công viên, nhất là té ngã, và ghi nhận cả những trường hợp trẻ 1 tuổi bị ngã khi leo thang trượt. Những điểm họ khuyên khá đơn giản và áp dụng được ngay:
- Luôn đi kèm bé. Khuyến cáo là trẻ từ 6 tuổi trở xuống cần có người lớn đi cùng. Với bé 1–3 tuổi, hãy ở thật gần, và sẵn sàng đỡ khi bé leo, trượt.
- Tuân theo độ tuổi ghi trên thiết bị. Đây là cách đơn giản nhất để giảm rủi ro.
- Chú ý quần áo và đồ mang theo. Hướng dẫn thường nhắc tránh quần áo có dây dài hay mũ trùm có dây rút, khăn quàng, vì dễ mắc vào thiết bị. Cho bé mang giày kín thay vì dép xỏ ngón dễ tuột, vì có báo cáo về trẻ ngã khi mang sandal.
- Để ý thời tiết. Sau mưa, mặt thiết bị và nền có thể trơn. Dưới nắng gắt, kim loại như cầu trượt có thể rất nóng, hãy sờ thử trước khi cho bé chơi.
- Trượt từng bé một. Cầu trượt là một trong những thiết bị xảy ra nhiều tai nạn, đặc biệt khi các bé chen nhau hoặc trượt ngược lên.
- Mang theo nước và khăn. Dù là ngày mát, bé vận động vẫn dễ khát.
Một chút vấp ngã khi chơi là bình thường, và đó cũng là cách bé học về cơ thể mình. Điều quan trọng là ngăn những tai nạn nặng. Nếu bé ngã đập đầu, nôn, lờ đờ hoặc khóc không dứt, hãy đưa bé đi khám.
3 Thư viện: làm thẻ và bắt đầu từ đâu
Thư viện công của Nhật là nơi tuyệt vời cho gia đình có con nhỏ: mát vào mùa hè, ấm vào mùa đông, miễn phí, và có góc dành riêng cho trẻ em với kệ sách thấp, tấm thảm, đôi khi có cả phòng đọc truyện. Với người nước ngoài sống ở Nhật, bạn thường có thể làm thẻ thư viện nếu có địa chỉ cư trú tại khu vực đó. Giấy tờ thường cần là giấy tờ có ghi tên, ngày sinh và địa chỉ, ví dụ thẻ lưu trú (zairyuu card). Mỗi thư viện có quy định riêng, nên hãy hỏi ở quầy.
Các quy định về số sách được mượn và thời hạn mượn cũng khác nhau, có nơi mượn được vài cuốn trong khoảng hai tuần. Hãy hỏi kỹ, và để ý hạn trả sách để khỏi bị phiền. Với bé nhỏ, hãy dạy bé nhẹ nhàng với sách, và đừng quá lo nếu sách bị nhàu một chút, nhưng nếu hư hỏng nặng thì nên báo với thư viện.
4 Đọc sách với bé, kể cả bằng tiếng Việt
Ở tuổi này, bé thích những cuốn sách ngắn, hình lớn, ít chữ, nội dung lặp lại. Bạn có thể đọc theo cách của riêng mình: chỉ vào hình, bắt chước tiếng con vật, hỏi nhẹ nhàng, và để bé lật trang. Nếu bé thích một cuốn, đọc đi đọc lại nhiều lần là hoàn toàn bình thường.
Với gia đình Việt, đây là cơ hội rất hay: bạn có thể mượn sách tranh tiếng Nhật rồi kể bằng tiếng Việt theo hình. Một số thư viện ở Nhật còn khuyến khích cách này, vì phụ huynh có thể đọc bằng tiếng mẹ đẻ trong khi bé nghe hình và câu chuyện. Một số thư viện còn có sách ngoại ngữ, thậm chí có cả sách tiếng Việt, và các bộ sách có cả bản tiếng Nhật và bản ngôn ngữ khác để bạn so sánh. Không phải nơi nào cũng có, nên hãy hỏi nhân viên.
Nếu bạn phân vân chọn sách nào, một số thư viện có quầy tư vấn sách tranh để giới thiệu theo độ tuổi, và nhiều nơi có giờ đọc truyện cho bé nhỏ (ohanashikai). Hãy thử tham gia, vì đây cũng là cách để bé làm quen tiếng Nhật và ngồi cùng các bé khác.
5 Những nơi khác đáng đến
Ngoài công viên và thư viện, bạn hãy nhớ đến trung tâm hỗ trợ nuôi con (kosodate shien center) và nhà thiếu nhi (jidokan). Ở đó bé có đồ chơi, có không gian rộng để bò, chạy và chơi cùng các bạn, và bạn có người để hỏi những điều chưa biết. Những nơi này thường miễn phí hoặc rất rẻ, rất tiện khi trời nóng, lạnh hay mưa. Nhiều nơi có thêm các buổi sinh hoạt cho bé nhỏ, nên hãy xem lịch.
Một số trung tâm thương mại, siêu thị lớn cũng có khu vui chơi trong nhà cho trẻ nhỏ, có thể thu phí. Hãy xem quy định về độ tuổi và việc có phải đi cùng bố mẹ hay không.
6 Làm quen, và chuẩn bị cho nhà trẻ
Những buổi đến công viên, thư viện hay trung tâm hỗ trợ nuôi con cũng là bước tập dượt nhẹ nhàng cho nhà trẻ: bé quen ở cạnh các bạn, chờ đến lượt, nghe tiếng cô đọc truyện, và dần chịu rời tay mẹ một chút. Không cần cố gắng, chỉ cần đến đều đặn và để bé làm quen theo nhịp riêng.
Với bạn, đây cũng là chỗ gặp những bố mẹ khác, trong đó có cả những người nước ngoài khác cũng đang nuôi con ở Nhật. Một câu chào, một nụ cười, một lời hỏi “bé mấy tháng rồi?” là đủ để bắt đầu. Và nếu có một ngày bạn thấy mệt, cô đơn, hãy nhớ rằng những nơi này luôn có người sẵn lòng lắng nghe.
