Tiếng Nhật giao tiếp hằng ngày và tiếng Nhật nơi công sở là hai “thế giới” khác nhau: từ kính ngữ, cách gọi điện, viết mail đến trả lời phỏng vấn. Bài này giới thiệu vài đầu sách đã được nhiều người học dùng, cùng cách chọn cuốn hợp với trình độ của bạn.
Trong bài này
1Tiếng Nhật công sở khác tiếng Nhật đời thường ở đâu?
Nhiều bạn nói chuyện với hàng xóm, giáo viên của con khá ổn, nhưng khi bước vào môi trường công sở lại thấy “khó thở”. Lý do là công sở dùng nhiều kính ngữ (敬語), mẫu câu cố định (chào hỏi, xin phép, báo cáo — liên lạc — thảo luận), cách gọi điện, viết mail và những quy tắc ứng xử không nói ra.
Không phải lúc nào bạn cũng cần giỏi mọi thứ. Với baito, thường chỉ cần các mẫu chào hỏi, báo cáo ngắn và xin nghỉ. Với việc văn phòng toàn thời gian thì yêu cầu cao hơn. Vì vậy, chọn sách nên bắt đầu từ nhu cầu thực tế của bạn trong 3–6 tháng tới.
2Nhóm sách nhập môn: bắt đầu từ nền tảng
Một vài tựa sách nhập môn hay được giới thiệu cho người học:
- にほんごで働く！ビジネス日本語30時間 (3A Corporation): giáo trình nhập môn về tiếng Nhật nơi làm việc, được nhiều khoá học dùng làm giáo trình;
- わかるビジネス日本語 BJTビジネス日本語能力テスト入門: có giải thích tiếng Anh, phù hợp với người học khoảng N4 trở lên;
- Bộ しごとの日本語 (Alc): nhiều tập nhỏ theo chủ đề như nghe điện thoại, viết email, quy tắc ứng xử (xuất bản từ khoảng năm 2007–2008 nên bạn nên xem bản mới nhất).
Nếu bạn mới ở mức sơ cấp, hãy ưu tiên những cuốn có phiên âm, mẫu câu ngắn và có file nghe đi kèm để luyện cả khẩu ngữ lẫn nghe.
3Nhóm sách trung cấp: phỏng vấn và giao tiếp với khách
Khi đã quen với các mẫu câu cơ bản, bạn có thể thử các giáo trình thiên về tình huống thật:
- シャドーイング 日本語を話そう 就職・アルバイト・進学面接編: luyện nói theo phương pháp shadowing, phù hợp với người đã học một thời gian và muốn dùng kính ngữ khi phỏng vấn hay nói chuyện với khách hàng;
- ロールプレイで学ぶビジネス日本語 中級: 就活から入社まで (3A Corporation): luyện qua các tình huống từ phỏng vấn tới những ngày đầu đi làm.
Shadowing là cách bạn nghe một đoạn rồi nhại theo gần như ngay lập tức, giúp quen ngữ điệu và tốc độ nói của người Nhật. Chỉ cần 5–10 phút mỗi ngày cũng có tác dụng, rất hợp với lịch của mẹ bận rộn.
4Tự học hay học qua lớp? Cách kết hợp sách với thực tế
Đọc sách giúp bạn nắm cấu trúc, nhưng nói và viết thì cần luyện với người thật. Một vài cách kết hợp:
- Nhờ giáo viên tình nguyện ở lớp tiếng Nhật địa phương nghe bạn luyện mẫu câu phỏng vấn;
- Ghi âm giọng mình và so sánh với bản nghe đi kèm;
- Chọn 5–10 mẫu câu bạn thật sự sẽ dùng (chào, xin phép, xin nghỉ vì con ốm, từ chối khéo) và học thuộc;
- Mượn sách ở thư viện công cộng trước khi quyết định mua để đỡ tốn tiền.
Một số chương trình ở các tỉnh còn có khoá tiếng Nhật thương mại do tình nguyện viên giảng dạy, miễn phí hoặc chỉ tốn tiền giáo trình. Hãy hỏi văn phòng quận/thành phố gần nhà.
5Chuẩn bị riêng cho phỏng vấn xin việc
Phỏng vấn ở Nhật thường có những câu rất quen: giới thiệu bản thân (自己紹介), lý do ứng tuyển (志望動機), điểm mạnh và yếu, sắp xếp thời gian chăm con khi đi làm. Bạn không cần câu trả lời hoa mỹ — điều quan trọng là rõ ràng, lịch sự và trung thực.
Hãy tự soạn trước 3–4 đoạn trả lời ngắn bằng tiếng Nhật đơn giản, nhờ người quen hoặc giáo viên sửa giúp, rồi luyện đọc to. Đừng quên chuẩn bị 履歴書 chỉn chu — mình sẽ có bài riêng hướng dẫn mẫu rirekisho trong loạt này.
6Cách chọn sách để không tốn tiền oan
Trước khi mua, hãy kiểm tra: trình độ khuyến nghị có hợp với mình không, có file nghe đi kèm không, bản dịch/giải thích bằng ngôn ngữ nào, và sách còn được cập nhật không (một số giáo trình xuất bản đã lâu). Đọc thử vài trang ở hiệu sách hoặc thư viện nếu có thể.
Quan trọng nhất, hãy chọn một cuốn rồi dùng hết, thay vì mua nhiều cuốn rồi bỏ dở. Một giáo trình đúng trình độ mà bạn mở ra mỗi ngày sẽ hơn xa chục cuốn nằm trên giá.
