Trước khi nhận việc, câu hỏi lớn nhất của nhiều mẹ là “con mình ai trông?”. Ở Nhật có nhiều lựa chọn từ nhà trẻ công đến dịch vụ gửi tạm, mỗi loại có điều kiện và thời gian xét duyệt riêng. Bài này giúp bạn hình dung bức tranh chung để lên kế hoạch sớm.
Trong bài này
1Bắt đầu từ nhu cầu: bạn cần gửi bao lâu?
Trước khi tìm nơi gửi, hãy tự trả lời ba câu hỏi: bạn sẽ làm bao nhiêu giờ mỗi tháng, vào khung giờ nào, và con bạn mấy tuổi. Ba yếu tố này quyết định loại hình gửi con phù hợp.
Làm vài giờ mỗi tuần thì dịch vụ gửi tạm có thể đủ. Làm đều đặn mỗi ngày thì nên tính tới nhà trẻ. Và đừng quên cộng thêm thời gian di chuyển, đón trả. Việc tính toán sớm giúp bạn không bị động khi có việc.
Đây cũng là lúc nên thử nói chuyện với chồng và người thân xem ai có thể hỗ trợ trong những lúc đặc biệt.
2Nhà trẻ được cấp phép (認可保育所) và quy trình đăng ký
Nhà trẻ được cấp phép, nhà trẻ nhỏ và trường mẫu giáo kết hợp (認定こども園) do thành phố/quận quản lý đăng ký. Để vào, thành phố sẽ xét “nhu cầu giữ trẻ” (保育の必要性) dựa trên lý do của cha mẹ — thường là đi làm, nhưng cũng có thể là sinh nở, bệnh tật, chăm sóc người thân, tìm việc hoặc đi học.
Với lý do đi làm, thành phố thường phân hai mức: “thời gian tiêu chuẩn” (保育標準時間) dành cho người làm từ khoảng 120 giờ/tháng trở lên, và “thời gian ngắn” (保育短時間) cho người làm ít giờ hơn; mức tối thiểu thường là 48 hoặc 64 giờ/tháng tuỳ nơi. Thời gian đăng ký, điểm ưu tiên và giấy tờ cần nộp (như giấy chứng nhận làm việc) cũng do từng thành phố quy định.
Ở nhiều nơi, bạn có thể nộp hồ sơ khi đã có “dự kiến đi làm” kèm giấy xác nhận từ nơi tuyển dụng. Hãy hỏi ngay bộ phận chăm sóc trẻ của quận/thành phố để biết lịch cụ thể.
3Chế độ mới: こども誰でも通園制度 (gửi theo giờ, không cần đi làm)
Từ tháng 4 năm 2026, Nhật triển khai chế độ こども誰でも通園制度 ở tất cả các thành phố/quận. Chế độ này cho phép trẻ từ 0 tuổi 6 tháng đến dưới 3 tuổi chưa đi nhà trẻ được gửi tại cơ sở giữ trẻ tối đa 10 giờ mỗi tháng theo chuẩn quốc gia, không phụ thuộc vào việc cha mẹ có đi làm hay không. Một số địa phương có thể quy định giờ và mức phí khác.
Một bài báo cho biết mức phí khoảng 300 yên/giờ nhưng thay đổi theo địa phương, và có nơi miễn phí. Chế độ này khá phù hợp nếu bạn cần vài giờ trống để đi khám, làm thủ tục hay phỏng vấn, nhưng chưa đủ cho việc đi làm đều đặn.
Cơ sở tham gia và thủ tục đăng ký tuỳ nơi, bạn nên hỏi trực tiếp thành phố.
4Các lựa chọn linh hoạt khác
Ngoài nhà trẻ, còn một số hình thức mà nhiều gia đình kết hợp:
- Gửi tạm (一時預かり): do nhà trẻ hoặc cơ sở tư nhân cung cấp, phù hợp khi bạn chỉ cần vài giờ;
- Trung tâm hỗ trợ gia đình (ファミリー・サポート・センター): mô hình thành viên hỗ trợ lẫn nhau do địa phương tổ chức, người dân đăng ký trước để nhờ trông trẻ hoặc đưa đón;
- Nhà trẻ không được cấp phép (認可外保育) và các cơ sở tư: có thể linh hoạt về giờ giấc nhưng điều kiện và chi phí khác nhau;
- Câu lạc bộ sau giờ học (学童保育) khi con vào tiểu học;
- Người thân hoặc bạn bè giúp đỡ trong những lúc cần.
Mỗi hình thức có thủ tục và chi phí riêng. Hãy tìm hiểu từ sớm, đặc biệt là những dịch vụ cần đăng ký thành viên trước khi dùng.
5Chi phí: những điều nên hỏi
Chi phí gửi con phụ thuộc vào độ tuổi của con, thu nhập của gia đình, loại cơ sở và địa phương. Theo chính sách chung, từ tháng 10 năm 2019 Nhật đã miễn phí cho một số nhóm trẻ ở độ tuổi 3–5 và các hộ không chịu thuế cư trú có trẻ 0–2 tuổi, nhưng chi tiết và các khoản phát sinh (như tiền ăn, phí nhập học) khác nhau theo nơi.
Vì vậy, đừng chỉ hỏi “học phí bao nhiêu” mà hãy hỏi thêm: có phí thêm giờ không, tiền ăn tính riêng không, có giảm cho con thứ hai không, có hỗ trợ của địa phương không. Hỏi thẳng bộ phận chăm sóc trẻ sẽ cho bạn câu trả lời chính xác nhất.
6Các bước nên làm ngay hôm nay
Nếu bạn đang định đi làm lại, hãy thử các bước sau:
- Tìm website hoặc đến bộ phận chăm sóc trẻ của quận/thành phố để lấy hướng dẫn đăng ký năm nay;
- Ghi lại thời hạn nộp hồ sơ và các giấy tờ cần chuẩn bị;
- Hỏi xem thành phố có nhân viên hỗ trợ tiếng nước ngoài hoặc tài liệu bằng tiếng Việt không;
- Tham quan 2–3 cơ sở nếu được, hỏi về giờ đưa đón, bữa ăn và chăm sóc khi con ốm;
- Lập sẵn danh sách người hỗ trợ dự phòng cho những ngày bất ngờ.
Việc tìm nơi gửi con thường mất thời gian hơn ta nghĩ, nên bắt đầu sớm sẽ đỡ lo. Bài tiếp theo sẽ nói về cách xoay sở khi con ốm đột xuất — tình huống mẹ nào cũng gặp.
