Khám sức khoẻ để chuẩn bị mang thai thường không phải là “chữa bệnh”, nên phần lớn không được bảo hiểm y tế chi trả. Dù vậy, vẫn có những khoản miễn phí hoặc được hỗ trợ mà nhiều gia đình Việt ở Nhật chưa biết. Bài này giúp bạn phân biệt khoản nào miễn phí, khoản nào có bảo hiểm, khoản nào do địa phương hỗ trợ và khoản nào phải tự trả, để hỏi đúng chỗ ở yakusho.
1 Khám trước khi mang thai: khoản nào có hỗ trợ?
Ở Nhật, khám sức khoẻ vì muốn chuẩn bị có con (thường gọi là プレコンセプションケア, “chăm sóc sức khoẻ trước thụ thai”, hoặc bridal check) thường là khám tự nguyện, nên bảo hiểm y tế thường không chi trả. Phần hỗ trợ đến từ ba hướng:
- Chương trình miễn phí của tỉnh, thành phố: như xét nghiệm kháng thể rubella và tầm soát ung thư cổ tử cung.
- Hỗ trợ riêng của địa phương: một số nơi hỗ trợ chi phí cho các xét nghiệm trước mang thai.
- Bảo hiểm y tế: áp dụng khi đã vào giai đoạn điều trị, ví dụ điều trị hiếm muộn.
Vì vậy, trước khi đặt lịch ở một phòng khám tư, hãy hỏi yakusho xem nơi bạn sống có chương trình nào không. Nhiều khoản chỉ được hỗ trợ khi bạn đi đúng cơ sở được chỉ định hoặc mang đúng giấy tờ.
2 Xét nghiệm kháng thể rubella: thường miễn phí
Nếu người mẹ nhiễm rubella (風しん, fūshin) trong thời kỳ đầu thai kỳ, bé có nguy cơ gặp các vấn đề ở tai, mắt, tim và sự phát triển. Vì vậy nhiều tỉnh và thành phố cho phép xét nghiệm kháng thể rubella miễn phí cho những người có kế hoạch mang thai. Một số nơi, như tỉnh Shizuoka hay thành phố Kagoshima, đã thông báo tiếp tục chương trình trong năm tài khoá 2026.
Đối tượng thường gặp gồm:
- phụ nữ có ý định mang thai;
- chồng hoặc người sống cùng nhà với phụ nữ có ý định mang thai;
- ở một số nơi, người sống cùng nhà với phụ nữ mang thai có kháng thể thấp.
Cách làm thường là đặt lịch trực tiếp với cơ sở y tế được chỉ định (xét nghiệm máu, không cần nhịn ăn), mang theo giấy tờ chứng minh bạn cư trú ở địa phương đó, rồi giữ lại giấy kết quả. Nam giới sinh trong khoảng 1962–1979 ở nhiều nơi được hướng dẫn dùng coupon riêng của chương trình quốc gia, nên đôi khi không thuộc diện của thành phố.
3 Tầm soát ung thư cổ tử cung và vaccine HPV
Từ 20 tuổi, thành phố có chương trình tầm soát ung thư cổ tử cung (子宮頸がん検診), thường theo chu kỳ định kỳ và chỉ phải trả một phần chi phí. Cách nhận thông báo hoặc phiếu khác nhau giữa các nơi, nên hãy hỏi quầy sức khoẻ của yakusho. Nếu sắp có kế hoạch mang thai, đây là lúc tốt để kiểm tra.
Về vaccine HPV, bạn cần biết một thay đổi quan trọng: chương trình tiêm bổ sung miễn phí (キャッチアップ接種) và giai đoạn gia hạn của nó đã kết thúc ngày 31/3/2026. Hiện nay chỉ nhóm tuổi tiêm định kỳ (từ lớp 6 tiểu học đến khoảng lớp 10) được tiêm miễn phí. Người lớn nếu muốn tiêm sẽ phải tự trả, nên hãy hỏi phòng khám về chi phí trước. Nếu nhà bạn có con gái trong độ tuổi định kỳ, đây là quyền lợi nên nhớ.
4 Hỗ trợ riêng của địa phương: Tokyo là một ví dụ
Một số nơi có chương trình riêng cho giai đoạn chuẩn bị mang thai. Ví dụ, Tokyo tổ chức TOKYOプレコンゼミ hằng tháng cho người sống ở Tokyo trong độ tuổi 18–39. Người tham gia được hướng dẫn về hỗ trợ chi phí cho một số xét nghiệm trước mang thai, như AMH, hormone tuyến giáp, siêu âm đầu dò, xét nghiệm hormone nữ, và xét nghiệm tinh dịch cho nam giới. Điều kiện và mức hỗ trợ xem trên trang của Cục Phúc lợi Tokyo.
Nhiều tỉnh khác cũng có hỗ trợ riêng, chẳng hạn xét nghiệm hiếm muộn hoặc điều trị tiên tiến, và Tokyo có đường dây tư vấn về hiếm muộn. Nếu không sống ở Tokyo, bạn có thể tìm bằng cách gõ tên thành phố kèm các từ khoá tiếng Nhật sau:
- 「プレコンセプションケア 助成」
- 「不妊検査 助成」
- 「風しん抗体検査 無料」
5 Nếu đã cố gắng mà chưa có thai: điều trị hiếm muộn
Từ tháng 4/2022, điều trị hiếm muộn cơ bản, kể cả thụ tinh trong ống nghiệm, được bảo hiểm y tế chi trả, và bạn chỉ phải trả 3 phần chi phí. Có hai điều kiện chính theo hướng dẫn của Bộ Y tế:
- Tuổi: người vợ dưới 43 tuổi tại thời điểm bắt đầu điều trị.
- Số lần: với 40 tuổi trở xuống, tối đa 6 lần cho mỗi con; từ 40 đến dưới 43 tuổi, tối đa 3 lần cho mỗi con.
Khi chi phí trong tháng quá cao, chế độ 高額療養費 (hoàn lại phần vượt mức trần) có thể áp dụng. Thủ tục khác nhau tuỳ bạn tham gia bảo hiểm nào, nên hãy hỏi công ty hoặc quầy bảo hiểm của yakusho. Ngoài ra, một số tỉnh còn hỗ trợ thêm cho xét nghiệm hiếm muộn và điều trị tiên tiến.
6 Việc nên làm ngay
- Kiểm tra bảo hiểm y tế mình đang dùng và thẻ còn hiệu lực không.
- Gọi hoặc đến yakusho hỏi ba việc: xét nghiệm rubella miễn phí cho người chuẩn bị mang thai, tầm soát ung thư cổ tử cung, và hỗ trợ cho các xét nghiệm trước mang thai.
- Gom kết quả cũ: sổ tiêm chủng, kết quả khám sức khoẻ ở công ty hoặc ở Việt Nam.
- Hỏi giá trước khi đặt lịch ở phòng khám tư, và hỏi phòng khám có nhận phiếu hoặc coupon của thành phố không.
- Ghi lại ngày hỏi, tên người trả lời và hạn nộp để không bỏ lỡ.
